దేశంలోని షెడ్యూల్డ్ కులాలు (SC), షెడ్యూల్డ్ తెగలు (ST) వర్గాలకు చెందిన ప్రజలపై జరిగే అఘాయిత్యాలను అరికట్టేందుకు అమల్లో ఉన్న ఎస్సీ/ఎస్టీ (అఘాయిత్యాల నివారణ) చట్టాన్ని మరింత సమర్థవంతంగా అమలు చేయడానికి కేంద్ర ప్రభుత్వం కీలక చర్యలకు సిద్ధమవుతోంది. బాధితులకు అందించే పరిహారాన్ని పెంచడంతో పాటు, ప్రత్యేక పోలీస్ స్టేషన్లు, ప్రత్యేక కోర్టులు వంటి సంస్థాగత వ్యవస్థలను బలోపేతం చేయాలని కేంద్రం ప్రతిపాదించింది.
తాజా ప్రతిపాదన ప్రకారం ఎస్సీ, ఎస్టీ అఘాయిత్యాల కేసుల్లో బాధితులకు అందించే పరిహారం గరిష్టంగా రూ.12 లక్షల వరకు పెరగవచ్చు. ప్రస్తుతం అమల్లో ఉన్న పరిహారం పరిమితితో పోలిస్తే ఇది 40 శాతానికి పైగా పెంపు కానుంది. అయితే ఇది ప్రస్తుతం ప్రతిపాదన మాత్రమే. తుది నిర్ణయం తీసుకోవాల్సి ఉంది.
పరిహారం 85 వేల రూపాయలు నుంచి 12 లక్షల రూపాయల వరకు
ఎస్సీ/ఎస్టీ (Prevention of Atrocities) చట్టం కింద వివిధ రకాల నేరాలకు గురైన బాధితులకు నేరం స్వభావం, తీవ్రతను బట్టి ఆర్థిక సహాయం అందుతుంది. ప్రస్తుతం ఈ పరిహారం సాధారణంగా రూ.85,000 నుంచి రూ.8.25 లక్షల వరకు ఉన్నట్లు నివేదికలు పేర్కొంటున్నాయి.
వినియోగదారుల ధరల సూచిక (CPI)లో వచ్చిన మార్పులను పరిగణనలోకి తీసుకుని ఈ పరిహార మొత్తాలను సవరించాలని సామాజిక న్యాయం, సాధికారత మంత్రిత్వ శాఖ ప్రతిపాదించింది. ప్రతిపాదన ఆమోదం పొందితే కనీస పరిహారం రూ.1 లక్షకు, గరిష్ట పరిహారం రూ.12 లక్షలకు చేరే అవకాశం ఉంది.
అంటే తీవ్రమైన అఘాయిత్యాలకు గురయ్యే బాధితులకు ఇప్పటివరకు అందుతున్న గరిష్ట పరిహారంతో పోలిస్తే గణనీయమైన పెరుగుదల కనిపించనుంది. 2016 తర్వాత పరిహారం పరిమితుల్లో పెద్దగా మార్పు లేకపోవడంతో ఈ ప్రతిపాదనకు ప్రాధాన్యం ఏర్పడింది. అయితే తుది మొత్తాలు, అమలు తేదీ తదితర అంశాలు కేంద్రం ఆమోదం తర్వాతే స్పష్టమవుతాయి.
ఎందుకు పరిహారం పెంచాలని కేంద్రం భావిస్తోంది?
ఎస్సీ, ఎస్టీ వర్గాలకు చెందిన బాధితులు అఘాయిత్యాల కారణంగా శారీరకంగా, మానసికంగా, ఆర్థికంగా తీవ్ర ఇబ్బందులు ఎదుర్కొనే పరిస్థితులు ఉంటాయి. కేసు నమోదైన తర్వాత చికిత్స, న్యాయపరమైన ప్రక్రియ, కుటుంబ అవసరాలు వంటి అనేక అంశాలకు ఖర్చు అవుతుంది.
ఈ నేపథ్యంలో బాధితులకు అందించే ఆర్థిక సహాయం ప్రస్తుత పరిస్థితులకు అనుగుణంగా ఉండాలనే ఉద్దేశంతో పరిహారం మొత్తాన్ని CPI ఆధారంగా సవరించాలని ప్రతిపాదించినట్లు సమాచారం.
ఈ ప్రతిపాదన ప్రస్తుతం Expenditure Finance Committee పరిశీలనలో ఉంది. ఆ కమిటీ ఆమోదం తర్వాత తదుపరి ప్రక్రియ కొనసాగుతుంది. కాబట్టి రూ.12 లక్షల పరిహారం ఇప్పటికే అమల్లోకి వచ్చిందని భావించకూడదు. ఇది ప్రస్తుతం కేంద్రం పరిశీలిస్తున్న ప్రతిపాదన మాత్రమే.
ప్రత్యేక పోలీస్ స్టేషన్లకు కేంద్రం ఆర్థిక సహాయం
పరిహారం పెంపుతో పాటు ఎస్సీ/ఎస్టీ అఘాయిత్యాల కేసుల దర్యాప్తును వేగవంతం చేసేందుకు ప్రత్యేక పోలీస్ స్టేషన్ల ఏర్పాటుపై కూడా కేంద్రం దృష్టి పెట్టింది.
ప్రతిపాదన ప్రకారం ప్రతి ప్రత్యేక పోలీస్ స్టేషన్ ఏర్పాటుకు రాష్ట్రాలకు ఒకేసారి రూ.5 లక్షల ఆర్థిక సహాయం అందించవచ్చు. అయితే స్టేషన్ ఏర్పాటైన తర్వాత దాని నిర్వహణకు సంబంధించిన ఖర్చులను సంబంధిత రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు భరించాల్సి ఉంటుంది.
ఇప్పటికే కేంద్ర ప్రభుత్వం అమలు చేస్తున్న పథకం కింద SC/ST Protection Cell, Special Police Stations, న్యాయ వ్యవస్థ బలోపేతం, బాధితులకు సహాయం, అవగాహన కార్యక్రమాలు వంటి అంశాలకు కేంద్ర సహాయం అందుతోంది. సాధారణంగా కేంద్రం-రాష్ట్రాల మధ్య నిధుల భాగస్వామ్య విధానం కూడా అమల్లో ఉంది.
దేశంలో ప్రస్తుతం ఎన్ని ప్రత్యేక పోలీస్ స్టేషన్లు ఉన్నాయి ?
ఎస్సీ/ఎస్టీ అఘాయిత్యాల కేసుల కోసం ప్రత్యేక పోలీస్ స్టేషన్ల ఏర్పాటు చట్టపరంగా అవకాశం ఉన్నప్పటికీ దేశవ్యాప్తంగా వాటి సంఖ్య తక్కువగానే ఉంది.
ప్రభుత్వం అందించిన వివరాల ప్రకారం బీహార్లో 40, మధ్యప్రదేశ్లో 51, ఛత్తీస్గఢ్లో 27, జార్ఖండ్లో 24, కర్ణాటకలో 33, కేరళలో 3, పుదుచ్చేరిలో 3 ప్రత్యేక పోలీస్ స్టేషన్లు పనిచేస్తున్నాయి. మొత్తంగా ఈ ప్రాంతాల్లో 181 ప్రత్యేక పోలీస్ స్టేషన్లు ఉన్నట్లు నివేదికలు పేర్కొంటున్నాయి.
అయితే ఎస్సీ, ఎస్టీలపై అఘాయిత్యాల కేసులు ఎక్కువగా నమోదయ్యే కొన్ని రాష్ట్రాల్లో ఇలాంటి ప్రత్యేక పోలీస్ స్టేషన్లు లేకపోవడం చర్చనీయాంశంగా మారింది. ముఖ్యంగా ఉత్తరప్రదేశ్, రాజస్థాన్ వంటి రాష్ట్రాల్లో ఈ లోటు స్పష్టంగా కనిపిస్తోందని పార్లమెంటరీ స్థాయీ సంఘం ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది.
ప్రత్యేక కోర్టుల ఏర్పాటుపైనా దృష్టి
కేసుల దర్యాప్తుతో పాటు న్యాయ ప్రక్రియ కూడా వేగంగా సాగాల్సిన అవసరం ఉంది. అందుకే ప్రత్యేక కోర్టుల మౌలిక సదుపాయాలను బలోపేతం చేయడం కూడా కేంద్ర ప్రతిపాదనల్లో భాగంగా ఉంది.
ఎస్సీ/ఎస్టీ అఘాయిత్యాల కేసుల్లో బాధితులకు సకాలంలో న్యాయం అందించాలంటే పోలీస్ దర్యాప్తు, చార్జ్షీట్ దాఖలు, విచారణ, తీర్పు వంటి ప్రక్రియలు ఆలస్యం కాకుండా చూడాల్సి ఉంటుంది.
ఈ నేపథ్యంలో ప్రత్యేక పోలీస్ స్టేషన్లు, ప్రత్యేక న్యాయ వ్యవస్థ, బాధితులకు ఆర్థిక సహాయం—ఈ మూడు అంశాలను సమాంతరంగా బలోపేతం చేయడం ద్వారా చట్టం అమలును మరింత సమర్థవంతం చేయాలని కేంద్రం భావిస్తోంది. ప్రత్యేక కోర్టుల కోసం కూడా కేంద్ర సహాయం అందించే విధానం ఇప్పటికే ఉంది.
రాష్ట్రాల బాధ్యత కూడా కీలకం
ఎస్సీ/ఎస్టీ అఘాయిత్యాల నివారణ చట్టం సమర్థవంతంగా అమలు కావాలంటే కేంద్ర ప్రభుత్వ చర్యలతో పాటు రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల పాత్ర కూడా చాలా ముఖ్యమైనది. పోలీస్ స్టేషన్ల ఏర్పాటు, సిబ్బంది నియామకం, అధికారులకు శిక్షణ, కేసుల వేగవంతమైన దర్యాప్తు వంటి అంశాలు రాష్ట్రాల స్థాయిలో అమలు కావాల్సి ఉంటుంది.
కేంద్ర ప్రభుత్వం కూడా రాష్ట్రాలను చట్టాన్ని సమర్థవంతంగా అమలు చేయాలని సూచిస్తూ వస్తోంది. పోలీస్ సిబ్బందికి శిక్షణ ఇవ్వడం, కేసుల దర్యాప్తులో ఆలస్యాన్ని తగ్గించడం, బాధితులకు చట్టపరమైన సహాయం అందించడం వంటి చర్యలపై దృష్టి పెట్టాలని సూచనలు ఉన్నాయి.
ఇంకా తుది ఆమోదం రావాల్సి ఉంది
మొత్తంగా చూస్తే ఎస్సీ/ఎస్టీ అఘాయిత్యాల నివారణ చట్టాన్ని మరింత బలోపేతం చేసే దిశగా కేంద్రం ప్రతిపాదనలు సిద్ధం చేసింది. బాధితులకు అందించే పరిహారాన్ని రూ.85,000–రూ.8.25 లక్షల పరిధి నుంచి రూ.1 లక్ష–రూ.12 లక్షల వరకు పెంచే ప్రతిపాదన, ప్రత్యేక పోలీస్ స్టేషన్ల ఏర్పాటుకు రూ.5 లక్షల వరకు ఒకేసారి ఆర్థిక సహాయం, ప్రత్యేక కోర్టులు మరియు ఇతర మౌలిక సదుపాయాల బలోపేతం ఇందులో ఉన్నాయి.
అయితే ఈ మార్పులు ప్రస్తుతం ప్రతిపాదన దశలోనే ఉన్నాయని గుర్తుంచుకోవాలి. Expenditure Finance Committee ఆమోదం, తదుపరి ప్రభుత్వ నిర్ణయాల తర్వాతే కొత్త పరిహారం మొత్తాలు అధికారికంగా అమల్లోకి వస్తాయి.
అందువల్ల ఎస్సీ, ఎస్టీ వర్గాలకు చెందిన బాధితులు ప్రస్తుతం తమకు వర్తించే పరిహారం, నిబంధనలు, దరఖాస్తు విధానం వంటి వివరాలను సంబంధిత రాష్ట్ర ప్రభుత్వ అధికారిక శాఖల ద్వారా తెలుసుకోవడం మంచిది. కేంద్ర ప్రతిపాదనకు తుది ఆమోదం లభించిన తర్వాత కొత్త పరిహారం మొత్తాలు, అమలు తేదీపై మరింత స్పష్టత వచ్చే అవకాశం ఉంది.
గమనిక: ఈ కథనంలోని రూ.12 లక్షల వరకు పరిహారం, ప్రత్యేక పోలీస్ స్టేషన్లకు రూ.5 లక్షల సహాయం వంటి అంశాలు కేంద్రం పరిశీలిస్తున్న ప్రతిపాదనలకు సంబంధించినవి. తుది ప్రభుత్వ ఉత్తర్వులు వెలువడే వరకు వీటిని అమల్లో ఉన్న నిబంధనలుగా పరిగణించకూడదు.
Leave a Reply